Minder dan twee maanden na het gevangenschap van zijn belangrijkste politieke tegenstander, Ekrem Imamoglu, en onderdrukte massademonstraties met Iron Fist, verschijnt Recep Tayyip Erdogan op het internationale toneel als een gerespecteerde gesprekspartner. Donald Trump, die zijn tweede termijn als president ingaat, speelt hierbij een cruciale rol door Erdogan te verwelkomen als een belangrijke partner in zijn internationale betrekkingen.
Erdogan heeft zich op verschillende fronten laten gelden als een belangrijke speler. Zo organiseert hij momenteel de eerste directe onderhandelingen tussen Rusland en Oekraïne sinds het begin van de invasie. Daarnaast heeft hij een sleutelrol gespeeld in de overeenkomst over het naoorlogse Syrië, waardoor Trump werd overgehaald om sancties tegen het land op te heffen en de nieuwe leider van het land, Ahmed al-Saraa, te erkennen.
De goede chemie tussen Erdogan en Trump is opvallend. Beide mannen delen een afkeer van instellingen, de diepe staat, en een obsessie met macht en het bedrijfsleven. Deze “krachtige mannenovereenkomst” levert vruchten op voor beide partijen. Erdogan wint sancties en geopolitieke invloed, terwijl Trump grote overwinningen behaalt in het Midden-Oosten en miljarden dollars aan contracten veiligstelt.
Met het wegvallen van Amerikaanse sancties kan de wederopbouw van Syrië beginnen, waarbij Turkse aannemers een belangrijke rol zullen spelen. Erdogan heeft ook zijn invloed aangewend om ongeveer een miljoen Syrische vluchtelingen terug te laten keren, waardoor de interne druk in Turkije verlicht wordt. Syrië zelf wordt nu aangeboden als een energiehub en een potentieel gebied voor Amerikaanse investeringen in de koolwaterstofsector.
Terwijl Erdogan successen boekt in zijn buitenlands beleid, lijkt Israël de grote verliezer te zijn. Trump raadpleegt Israëlische leiders niet voordat hij belangrijke beslissingen neemt en lijkt bereid te zijn om Israël te omzeilen ten gunste van een nieuw evenwicht met Ankara en Riyad. Erdogan, die bekritiseerd wordt voor zijn autoritaire beleid en onderdrukking van politieke tegenstanders, wordt door de VS onder Trump beloond en erkend als een waardevolle bondgenoot in de regio.
Het geval van Erdogan illustreert de complexiteit van geopolitieke verhoudingen en de pragmatische keuzes die leiders maken in het belang van hun eigen belangen. Trump en Erdogan tonen aan dat zelfs de meest omstreden leiders kunnen uitgroeien tot belangrijke spelers op het internationale toneel. Hun relatie laat zien dat de meest ‘moeilijke’ gesprekspartner soms de meest nuttige kan blijken te zijn in de geopolitiek.
