De arrestatie en verwijdering van de Venezolaanse president Nicolas Maduro, na een grootschalige Amerikaanse operatie in Caracas, opent een nieuw – en hoogst onzeker – hoofdstuk voor het land dat bovenop de grootste bewezen oliereserves ter wereld ligt. De vraag betreft niet alleen de politieke toekomst van Venezuela, maar ook of, wanneer en onder welke omstandigheden het een energierijkdom van strategisch belang voor de wereldmarkten zal ‘ontsluiten’.
Venezuela beschikt over ongeveer 303 miljard vaten bewezen ruwe oliereserves – bijna 17% van de mondiale reserves, volgens internationale energieagentschappen. Ondanks dit alles blijft de productie steken op 1 – 1,1 miljoen vaten per dag, d.w.z. minder dan 1% van het mondiale aanbod. Dit is een dramatische daling ten opzichte van het verleden, waarin het land maar liefst 3,5 miljoen vaten per dag produceerde. De ineenstorting wordt toegeschreven aan chronisch wanbeheer, gebrek aan investeringen, internationale sancties en het geleidelijke verval van de infrastructuur van staatsoliemaatschappij PDVSA.
De meeste reserves bevinden zich in de Orinoco-zone en bestaan uit zware en zure ruwe olie. De winning en verwerking ervan is veeleisender, maar deze specifieke soort is van cruciaal belang voor producten als diesel, asfalt en zware industriële brandstoffen. Voor de Verenigde Staten is Venezolaanse olie van bijzonder belang, aangezien veel Amerikaanse raffinaderijen efficiënter werken op zware mengsels in plaats van lichte Amerikaanse schalieolie.
In een interview met Fox News, gaf de Amerikaanse president Donald Trump details over de operatie om Maduro te arresteren en onthulde tegelijkertijd dat de Verenigde Staten van plan zijn actief en krachtig betrokken te zijn bij de oliesector van Venezuela. Trump benadrukte dat de VS een sleutelrol willen spelen bij het vormgeven van de Venezolaanse energie de volgende dag.
De verwijdering van Maduro impliceert niet automatisch stabiliteit voor Venezuela. De mogelijkheid van een machtsvacuüm, interne conflicten of zelfs een burgeroorlogdynamiek blijft open. De beslissende factor zal de houding van het leger, de samenhang van het staatsapparaat en vooral de reactie van de burgers van Venezuela zijn.
Ondanks de geopolitieke spanning tonen de internationale oliemarkten momenteel tolerantie. De mondiale logistiek kan naar verluidt het verlies van de gehele productie van Venezuela opvangen. Echter, de kwaliteit van de Venezolaanse zware ruwe olie betekent dat deze niet gemakkelijk kan worden vervangen door andere soorten ruwe olie zonder de prijzen van geraffineerde producten te beïnvloeden.
Zelfs als er een politieke transitie plaatsvindt en de sancties worden opgeheven, zal het herstel van de productie niet onmiddellijk plaatsvinden. Het zal jaren duren, enorm veel kapitaal en diepgaande institutionele herstructureringen. Voor Venezuela blijft olie zowel een reddingslijn als een gevaar: het kan de basis vormen voor een economische herstart of de katalysator zijn voor nieuwe conflicten. De cruciale vraag is niet of het land over olie beschikt, maar of het over het politieke en institutionele kader beschikt om het te exploiteren zonder in chaos te vervallen.
