Filmpjes waarin jongeren worden mishandeld of vernederd door leeftijdsgenoten zijn op veel middelbare scholen geen uitzondering meer. Op maar liefst 62 procent van de scholen gaan dit soort geweldsvideo’s rond. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van het journalistieke platform Pointer, uitgevoerd samen met DUO-Onderwijs.
De video’s zorgen voor onrust en angst in de klas. Schoolleiders geven massaal aan dat het delen van deze beelden het gevoel van veiligheid aantast en de sfeer op school onder druk zet.
Jongeren delen de filmpjes vooral via platforms als Snapchat en TikTok. Door dat snelle delen worden de beelden binnen korte tijd door veel mensen gezien. Dat vergroot de schade voor slachtoffers, die de vernedering steeds opnieuw terugzien.
De gevolgen zijn groot. Bij ruim een derde van de scholen meldden slachtoffers zich langdurig ziek. Op ruim één op de vijf scholen stapten leerlingen zelfs over naar een andere school. Aan het onderzoek deden 252 schoolleiders mee. Zij keken terug op hun ervaringen in de afgelopen twee jaar. 6 procent van de scholen kreeg zelfs meer dan tien keer te maken met een geweldsvideo.
De impact is duidelijk zichtbaar: 87 procent van de scholen spreekt van spanning en onrust, terwijl 79 procent aangeeft dat leerlingen zich door deze filmpjes onveiliger voelen.
Pointer sprak met meerdere slachtoffers, die aangeven dat de gevolgen soms jaren later nog merkbaar zijn. Slaapproblemen, nachtmerries en angst om over straat te gaan komen veel voor. Naast gesprekken met jongeren analyseerde Pointer ook honderden geweldsvideo’s uit binnen- en buitenland. Die beelden werden opvallend vaak verspreid via Telegram.
Het probleem kreeg eerder al landelijke aandacht na een conflict tussen rivaliserende jongerenbendes uit Beverwijk en Haarlem. Daarbij circuleerden extreem gewelddadige beelden. De onrust liep zo hoog op dat meerdere middelbare scholen in de regio tijdelijk hun deuren sloten.
Hoewel geweldsvideo’s op veel scholen voorkomen, zijn dader en slachtoffer niet altijd leerling van dezelfde school. Soms is alleen het slachtoffer verbonden aan de school waar het filmpje rondgaat.
Volgens de VO-Raad is structurele aandacht nodig voor sociale veiligheid, zowel online als offline. Niet alleen reageren na incidenten, maar vooral inzetten op preventie, samen met scholen en jeugdwerkorganisaties. De uitzending van Pointer over geweldsvideo’s onder jongeren is vanaf 16.00 uur te zien op YouTube en vanavond (donderdag 22 januari) om 21.15 uur bij KRO-NCRV op NPO 2.
