Bijna tien jaar lang heeft Donald Trump het Hooggerechtshof behandeld als een institutionele pijler, als een waardevolle bondgenoot. De besluiten over de presidentiële immuniteit en een reeks noodoproepen van zijn regering hadden het gevoel versterkt dat de conservatieve 6-3 meerderheid nauwelijks een rem zou zetten op welke beleidskeuze dan ook van een Amerikaanse president, die hij werd triomfantelijk herkozen. Maar die lijn werd doorbroken toen het Hof zijn gezag overtrof en de president terugfloot voor het opleggen van verregaande tarieven zonder uitdrukkelijke toestemming van het Congres.
In december oordeelden de rechters dat Trump niet de bevoegdheid heeft om de Nationale Garde naar eigen goeddunken naar Amerikaanse steden te sturen. Tegelijkertijd leken ze op hun hoede voor zijn pogingen om een lid van de Federal Reserve te verwijderen. De klap die het Witte Huis ‘pijn deed’, was het besluit met 6 tegen 3 stemmen dat de president zijn gezag overtrof bij het opleggen van tarieven zonder toestemming van het Congres.
De reactie van Trump was scherp. Hij noemde de rechters die tegen hem waren – zelfs twee van zijn eigen benoemingen – “dom” en “onderdanig”, sprak over de invloed van buitenlandse mogendheden, terwijl hij verklaarde dat “de dagen van braaf zijn voor het Hof voorbij zijn.” De ironie is duidelijk, aangezien opperrechter John Roberts zelf twee jaar geleden het historische besluit schreef dat Trump brede strafrechtelijke immuniteit verleende, waardoor het voor hem gemakkelijker werd om terug te keren naar het Witte Huis.
Het conflict tussen Donald Trump en het Hooggerechtshof markeert mogelijk een nieuwe fase in de relatie tussen de uitvoerende macht en de rechterlijke macht in de VS. Het versterkt het beeld van een president die de legitimerende macht van instituties rechtstreeks ter discussie stelt wanneer zij hem niet rechtvaardigen. Het Roberts Court lijkt te proberen een delicaat evenwicht te bereiken tussen het behoud van een brede ruimte voor presidentiële machtsuitoefening en het niet toestaan van volledige terzijdestelling van het Congres. De vraag is nu niet of Trump de grenzen zal blijven opzoeken, maar of het Roberts Court hem daaraan zal blijven herinneren.
De breuk tussen Donald Trump en het Hooggerechtshof kan leiden tot een nieuw raamwerk van checks and balances voor het presidentschap van Trump, minder voorspelbaar en beslist confronterender. Het grote plaatje is echter institutioneel: als het Hooggerechtshof grenzen blijft stellen, zal het presidentschap van Trump te maken krijgen met een nieuw raamwerk van checks and balances – minder voorspelbaar en beslist confronterender.
