De Islamitische Republiek Iran wordt geconfronteerd met een maatschappelijke omwenteling die zij niet lijkt te hebben verwacht en die alle bedreigingen te boven gaat. De protesten tegen de regering, die twee weken geleden in Teheran begonnen ter gelegenheid van de diepe economische crisis, hebben zich nu bijna over het hele land verspreid, vergezeld van bloedige repressie, langdurige internetstoring en directe dreiging van militaire escalatie.
Volgens het Human Rights Activists News Agency (HRANA) zijn er de afgelopen veertien dagen minstens 78 demonstranten gedood, terwijl het totale aantal doden sinds het begin van de mobilisaties 116 personen bedraagt, waaronder 38 leden van de veiligheidstroepen. Tegelijkertijd zijn er in het hele land 2.600 mensen gearresteerd. Deze cijfers kunnen niet onafhankelijk worden geverifieerd vanwege de strenge informatiebeperkingen en de afgesloten internettoegang.
De hoofd van de Iraanse Nationale Veiligheidsraad, Ali Larijani, heeft erkend dat de financiële verzoeken van burgers ‘legitiem’ zijn, maar beweerde dat de protesten zijn ‘uitgebroed’ door een ‘georganiseerde en destructieve groep’. Hij beschuldigde de demonstranten van ‘criminele handelingen’ en vergeleek hun optreden met de methoden van terroristische organisaties als ISIS.
Observatory NetBlocks meldt dat het internet in Iran al meer dan 60 uur vrijwel dood is gebleven, met een connectiviteit op ongeveer 1% van het normale niveau. Zelfs het interne nationale netwerk (intranet) opereert onder strenge beperkingen, wat de huidige black-out nog heviger maakt dan die van de Women, Life, Freedom-opstand in 2022.
Artsen en verpleegsters in ziekenhuizen in Teheran en andere steden beschrijven beelden van chaos, waarbij de ziekenhuizen naar verluidt overweldigd zijn door gewonden en doden. Getuigenissen spreken voor zich voor directe schoten op het hoofd en de borst van jonge demonstranten, terwijl de mortuaria onvoldoende zouden zijn voor het aantal slachtoffers.
De protesten, oorspronkelijk aangewakkerd door economische problemen, zijn nu openlijk politiek geworden, waarbij veel demonstranten oproepen tot een einde aan het theocratische bewind en leuzen scanderen tegen de Opperste Leider, Ali Khamenei. De crisis krijgt ook een internationale dimensie, met dreigementen van zowel Iran als de Verenigde Staten en Israël.
De vraag is nu niet óf de crisis zal escaleren, maar in welke richting: interne destabilisatie, extern conflict, of beide. De toekomst van Iran lijkt op dit moment onzeker, met de bevolking die dorst naar vrijheid, democratie en stabiliteit. Het is afwachten hoe deze situatie zich verder zal ontwikkelen en welke gevolgen dit zal hebben voor Iran en de rest van de wereld.
