Wetenschappers hebben onlangs het geheim van de ergste aardbeving die Europa trof, ontdekt. Deze aardbeving vond plaats op 1 november 1755 om 09:40 uur lokale tijd en trof Lissabon met verwoestende gevolgen. Het was een van de meest dodelijke en verwoestende aardbevingen in de wereldgeschiedenis, met naar schatting tussen de 12.000 en 50.000 doden als gevolg van de aardbeving, de daaropvolgende tsunami en de branden die het veroorzaakte. Hoewel eerdere schattingen spraken van een aardbeving met een kracht van 8,5 tot 9 op de Schaal van Richter, wijzen recentere schattingen naar een kracht van 7,7.
De rampzalige aardbeving van 1755 leidde tot politieke spanningen in Portugal en maakte een einde aan de koloniale ambities van het land. Tegelijkertijd markeerde het de geboorte van moderne seismologie en seismische engineering, omdat het voor het eerst de gevolgen van een aardbeving op wetenschappelijke wijze bestudeerd werden.
Een internationaal onderzoeksteam heeft ontdekt dat een stuk lithosferische plaat dat onder het Iberisch schiereiland in de Atlantische Oceaan zinkt, verantwoordelijk was voor deze verwoestende aardbeving. Dit fenomeen, dat bekend staat als subductie, veroorzaakt seismische gebeurtenissen, maar was tot nu toe alleen vastgelegd in continentale gebieden. De bevindingen zijn gepubliceerd in het tijdschrift Nature Geoscience en openen nieuwe perspectieven voor het voorspellen van seismische gevaren in Europa.
Voor hun studie maakten de wetenschappers gebruik van geavanceerde technieken voor het in kaart brengen van aardbevingen om de structuur van de aarde op grote diepten te begrijpen. Ze analyseerden gegevens verzameld van 2007-2013 door aardbevingsstations in de regio Iberia-Magreb en onderwater seismografen voor Zuidwest-Iberia. Hierdoor konden ze een gedetailleerd model van seismische golven creëren en een hoge snelheid anomalie identificeren op een diepte van maximaal 250 km onder de onderwatervlakte in het zuidwesten van Iberia.
De ontdekking van de oorsprong van de aardbeving van 1755 opent nieuwe mogelijkheden voor het begrijpen en voorspellen van seismische activiteit in Europa. Het benadrukt het belang van diepgaande processen in de aarde en de noodzaak om deze mee te nemen in seismische gevarenmodellen. Deze baanbrekende studie werpt een nieuw licht op een van de meest verwoestende aardbevingen in de geschiedenis van Europa en zal ongetwijfeld bijdragen aan onze kennis van seismische activiteit en risico’s in de regio.
