De geestelijke gezondheid van kinderen en adolescenten staat momenteel onder druk en wordt beschouwd als een van de meest urgente volksgezondheidsproblemen, met een speciale focus op jongeren. De COVID-19-pandemie heeft niet alleen nieuwe uitdagingen gecreëerd, maar heeft ook bestaande kwetsbaarheden van de jeugd blootgelegd, waardoor fenomenen zoals stress, depressie en mentaal ongemak versterkt zijn. Volgens de OESO is zelfmoord nu de tweede belangrijkste doodsoorzaak bij mensen van 15-29 jaar, met een alarmerende toename van zelfverwondingsgedrag, vooral bij adolescente meisjes.
Tussen 2018 en 2022 is de prevalentie van verschillende gezondheidsklachten gemiddeld met 25% gestegen onder 15-jarige studenten in alle EU-landen, met uitzondering van Bulgarije. Meisjes worden onevenredig zwaar getroffen en vertonen een verslechtering van de geestelijke gezondheid in vergelijking met jongens. Geestelijke gezondheidsstoornissen bij mensen jonger dan 20 jaar zijn met 20% toegenomen tijdens de pandemie, waarbij zelfmoord een opwaartse trend vertoont. Het percentage gerelateerde sterfgevallen is toegenomen onder jongeren onder de 25 jaar en afgenomen onder volwassenen ouder dan 25 jaar.
Psychische aandoeningen, zoals stress en depressie, blijven hoog onder jongeren, met tieners van 15-19 jaar die de hoogste mentale stressbelasting ervaren. Deze aandoeningen hebben een negatieve invloed op het onderwijs, de werkgelegenheid en de algehele kwaliteit van leven van jongeren. Het is gebleken dat kinderen en adolescenten met mentaal ongemak 25% meer kans hebben om schooljaren te herhalen en minder kans hebben om hoger onderwijs af te ronden in vergelijking met hun collega’s.
Verschillende factoren dragen bij aan de verslechtering van de geestelijke gezondheid van jongeren, waaronder de COVID-19-pandemie, klimaatangst, oorlogen, geopolitieke conflicten en overmatig gebruik van sociale media. Stabiele familierelaties, lichamelijke gezondheid, sociale steun en toegang tot geestelijke gezondheidszorg spelen echter een cruciale rol bij het verbeteren van de veerkracht van jongeren.
Ondanks inspanningen op Europees niveau zijn er nog steeds aanzienlijke hiaten in het implementeren van beleid voor de preventie en zorg voor de geestelijke gezondheid van jongeren. Gebrek aan tijdige toegang tot geestelijke gezondheidszorg en onvervulde zorgbehoeften van jongeren blijven een zorgwekkend probleem. Het is essentieel dat regeringen investeren in effectieve interventies en beleid om de geestelijke gezondheid van jongeren te waarborgen en te verbeteren.
Om de geestelijke gezondheid van toekomstige generaties te beschermen, moeten regeringen investeren in geteste interventies, transnationale samenwerking en aanpassing van programma’s aan lokale behoeften. Het versterken van geestelijke gezondheidszorg en het bieden van gratis of betaalbare toegang tot zorg zijn van vitaal belang. Het is belangrijk om de impact van sociale media en digitale gewoonten op de geestelijke gezondheid van jongeren te onderzoeken en aan te pakken.
