Prostaatkanker: PSA’s controversiële meting – hoeveel overleven zelfs na het begin van metastatische ziekte
De gemiddelde leeftijd van diagnose van prostaatkanker is 67 jaar. De ziekte is mogelijk te genezen wanneer gedetecteerd in een gelokaliseerd stadium terwijl ze vaak een goede reactie op de behandeling laten zien, zelfs in gevallen van uitgebreide ziekte. De mate van evolutie van de tumor varieert van langzame tot snelle groei. Bovendien overleeft een percentage patiënten gedurende een langere periode, zelfs na het optreden van metastatische ziekte, vooral bij de oprichting in de botten.
Tijdens de periode 2014-2020 bedroeg het overlevingspercentage van vijf jaar voor mannen in de Verenigde Staten met lokale of regionale ziekte 99%, terwijl de afgelegen (metastatische) ziekte 37% was. De keuze van de therapeutische strategie hangt in belangrijke mate af van de leeftijd van de patiënt en de aanwezigheid van bijbehorende ziekten, terwijl rekening moet worden gehouden met de mogelijke bijwerkingen van elke behandeling.
Artsen van de therapeutische kliniek (Alexandra Hospital) of the School of Medicine of the NCSR Theodora Psaltopoulou (Pathologist, Professor of Therapeutic-Epidemiology-Private Medicine), Dr. Maria Kaparelou (Pathologist -Oncologist), Panagiotas Zacharakis (Biologist) and Thanos Dimopoulos (T. Rector of EKPA, Professor of Therapeutics -Oncology -Hematology, Director of Therapeutic Kliniek) melden dat veel patiënten -vooral patiënten- kunnen sterven aan andere ziekten zonder ooit symptomatologie te ontwikkelen of functionele korting vanwege de tumor, zelfs als ze geen behandeling ondergaan.
Voor een deel, worden deze gunstige resultaten toegeschreven aan uitgebreid screening door het meten van het speciale prostaatantigeen (PSA), die mogelijk maakt voor de detectie van asymptomatische tumoren van lage agressie. De prevalentie van klinisch langzaam evoluerende tumoren bij mannen ouder dan 60 jaar zal naar schatting tussen 30% en 70% variëren, volgens gegevens van reeks mensen die hebben geresulteerd in onoplettende oorzaken. Omdat diagnostische methoden in de loop van de tijd zijn veranderd, wordt elke overlevingsanalyse na de behandeling van prostaatkanker en de vergelijking van verschillende behandelingsstrategieën gecompliceerd door elementen van toenemende diagnose van niet-fatale tumoren.
Een populatiestudie in Zweden heeft bijvoorbeeld aangetoond dat, van de 1960 tot het einde van de jaren tachtig vóór het gebruik van PSA als screeninginstrument, de snelheden van de overleving van lange termijn na de diagnose van prostaatkanker aanzienlijk verbeterd zijn naarmate meer gevoelige diagnosemethoden werden geïntroduceerd. Het gebruik van PSA in de Verenigde Staten heeft geleid tot een verdere toename van niet-agressieve diagnose.
Een ander probleem dat de vergelijkingen van de effecten tussen niet-simultane patiënten bemoeilijkt, is de mogelijkheid van veranderingen in de criteria voor histologische diagnose van prostaatkanker.
Er zijn wereldwijd verschillende wetenschappelijke percepties over de waarde van screening, de meest geschikte enscenering en de ideale behandeling voor elk stadium van de ziekte.
Geschatte nieuwe incidenten en sterfgevallen door prostaatkanker in de Verenigde Staten in 2025 zijn:
• Nieuwe incidenten: 313.780
• Doden: 35.770
Screenale testen voor prostaatkanker zijn controversieel. In de Verenigde Staten worden de meeste gevallen van prostaatkanker gediagnosticeerd als gevolg van screening, hetzij door bloedtest voor het speciale prostaatantigeen (PSA) of minder vaak, door vingerafdruk.
Gerandomiseerde klinische studies hebben tegenstrijdige resultaten aangetoond, terwijl systematische beoordelingen en post-analyses niet duidelijk onderbouwen dat screening de mortaliteit van prostaatkanker vermindert, noch dat potentiële voordelen beter presteren dan mogelijke complicaties.
Meer dan 95% van de primaire prostaatkanker zijn adenocarcinomen. Prostaatadenocarcinomen zijn vaak multifocaal en heterogeen in termen van hun aanpassing. De intraepitheliale neoplasie (PIN) van de prostaat – dat wil zeggen informele epitheelcellen in een goedaardige klieren – wordt vaak gevonden in combinatie met prostaatadenocarcinoom. De pin onderscheidt zich bij een laag en hoogwaardige. De vorm van hoge graad kan een voorloper van adenocarcinoom zijn.
Verschillende zeldzame tumoren zijn verantwoordelijk voor andere gevallen. Deze omvatten:
• Kleine celtumoren (kleine cellumoren)
• Intralobulaire acinarcarcinomen)
• Portale kanker (ductale carcinomen)
• Duidelijke cellinomen
• Mucineuze carcinomen
De Gleason-score wordt gebruikt voor histologische classificatie van prostaatkanker, gebaseerd op twee dominante differentiatiepatronen, met waarden van 2 tot 10. Hogere punten vertonen slechte differentiatie en slechtere prognose. Er is een ‘grade inflatie’-fenomeen in de loop van de tijd, waar hogere punten worden gegeven voor dezelfde histologische beelden.
Verschillende moleculaire indicatoren zijn voorgesteld (zoals Bcl-2, Ki67, TP53), maar er is niemand in de klinische praktijk vastgesteld. De diagnose wordt voornamelijk gesteld door biopsie door het rectum onder ultrasone begeleiding, en het gebruik van MRI voor geleide biopten, die een betere nauwkeurigheid hebben aangetoond bij het identificeren van belangrijke kankers.
Het klinische beeld is meestal afwezig vanwege vroege diagnose door screening. In gevorderde stadia kan het optreden met symptomen van metastasen (botpijn of pathologische fracturen).
De belangrijkste prognostische factoren zijn onder meer:
• De omvang van de ziekte (met gelegen tumoren met een uitstekende prognose)
• De mate van differentiatie (Gleason-score)
• De leeftijd en algemene toestand van de patiënt
• PSA-niveaus
• Octine-fosfataseniveaus (oudere index van beperkte diagnostische waarde)
• Het gebruik van nomogrammen, die klinische en pathologische gegevens combineren, met variabele precisie, afhankelijk van het centrum.
