Hagia Sophia, een van de meest iconische historische monumenten in Constantinopel, staat voor een enorme uitdaging als het gaat om het beschermen tegen aardbevingen. Met de stad gebouwd langs een van de meest actieve seismische fouten ter wereld, is de angst voor een grote aardbeving altijd aanwezig. Volgens geofysici voorspellen de komende 30 jaar een kans van 40% – 60% op een grote aardbeving die Hagia Sophia en andere historische gebouwen kan bedreigen.
Er zijn ongeveer 40.000 historische monumenten in Istanbul die bescherming nodig hebben tegen aardbevingen. Daarnaast lopen duizenden huizen het risico op sloop of instorting. Een grote aardbeving kan naar schatting tot 700.000 levens kosten, volgens de grootstedelijke gemeente Constantinopel. Echter, het onderhoud en versterken van deze gebouwen wordt bemoeilijkt door politieke geschillen tussen de oppositie Republikeinse Volks Partij (CHP) die de gemeentelijke administratie van Constantinopel controleert, en de centrale regering onder leiding van president Recep Tayyip Erdogan en zijn partij (AKP).
Het volledig beschermen van Hagia Sophia tegen aardbevingen brengt enorme kosten met zich mee. Geologen benadrukken dat aardbevingen onvermijdelijk zijn, maar dat de gevolgen ervan kunnen worden verminderd door middel van ontwerp en verzachting van de impact. Turkse autoriteiten hebben enkele maatregelen genomen om gebouwen met een hoog risico te beschermen, maar het volledig beschermen van Hagia Sophia is een enorme uitdaging.
De Washington Post heeft drie voorbeelden van interventies bestudeerd die variëren van minimaal tot maximaal. Hagia Sophia heeft de minst ondersteunende interventies ondergaan vanwege de wetten voor het behoud van historische monumenten. Hoewel het gebouw bestand is tegen seismische schokken door zijn constructie van steen, baksteen en mortel, is het noodzakelijk om seismische isolatoren te installeren om een grote aardbeving te weerstaan.
De installatie van seismische isolatoren is echter een zeer grote interventie die moeilijk en duur is. De regels voor het behoud van cultureel erfgoed beperken ook de mogelijkheden voor dergelijke ingrepen. Het herstel van religieuze monumenten zoals Hagia Sophia wordt geleid door het Directoraat-generaal voor instellingen van de centrale overheid, wat kan leiden tot spanningen tussen de centrale overheid en de gemeentelijke autoriteiten van Constantinopel.
Om Hagia Sophia te versterken tegen aardbevingen, zijn er al enkele acties ondernomen door de centrale overheid. Werknemers zijn begonnen met het vervangen van loden dakbedekkingen, het upgraden van het stalen frame en het versterken van de buitenkant om oude mozaïeken binnen te beschermen. Deze maatregelen zijn slechts een eerste stap in het beschermen van Hagia Sophia tegen de dreiging van aardbevingen.
