Een vulkaan in het zuiden van Iran, waarvan men dacht dat hij ongeveer 710.000 jaar inactief was, lijkt opnieuw geactiveerd te zijn. Uit een nieuwe studie gepubliceerd in het tijdschrift Geophysical Research Letters blijkt dat een gebied nabij de top van de Taftan-vulkaan in tien maanden tijd, van juli 2023 tot mei 2024, met 9 centimeter is gestegen. Deze stijging is niet afgenomen, wat erop wijst dat de gasdruk zich onder het oppervlak van de vulkaan heeft opgebouwd.
De Taftan-vulkaan is een 3.940 meter hoge stratovulkaan in het zuidoosten van Iran, tussen bergformaties en andere vulkanen die zijn ontstaan door subductie van de oceanische korst van de Arabische plaat onder het Euraziatische continent. Tegenwoordig herbergt het een actief hydrothermisch systeem en fumarolen, maar het is niet bekend dat het ooit in de menselijke geschiedenis is uitgebarsten.
Toen Mohammadhossein Mohammadnia, de promovendus van onderzoeksleider Pablo Gondaleth bij het Instituut voor Natuurlijke Producten en Agrobiologie (IPNA-CSIC) van de Spaanse Nationale Onderzoekscommissie, in 2020 voor het eerst satellietbeelden van de vulkaan bekeek, zag hij geen teken van activiteit. Maar in 2023 begonnen er op sociale media berichten te verschijnen over gasemissies die zelfs vanuit de stad Khash op een afstand van 50 kilometer konden worden gedetecteerd.
Mohammadnia heeft de satellietbeelden van de Sentinel-1-missie van de European Space Agency, die zorgt voor continue monitoring van het aardoppervlak, opnieuw geanalyseerd. Omdat Taftan geïsoleerd ligt en geen GPS-sensoren heeft zoals andere vulkanen, en omdat het gebied gevaarlijk is vanwege conflicten tussen Iran en Pakistan, was satelliettechnologie de enige veilige manier om het te volgen.
De beelden lieten een lichte stijging van de grond nabij de top zien, wat duidde op drukopbouw daaronder. Mohammadnia schatte dat het fenomeen zijn oorsprong vindt op een diepte van 490 tot 630 meter, veel ondieper dan de magmakamer van de vulkaan, die ongeveer 3,5 kilometer diep is.
Hoewel het onmogelijk is om met zekerheid te zeggen wat er precies gebeurt, hebben onderzoekers externe factoren zoals aardbevingen of regenval uitgesloten. Hoogstwaarschijnlijk wordt de opstijging veroorzaakt door een verandering in het hydrothermale systeem onder de vulkaan, waardoor gassen zich kunnen ophopen, of door een kleine magmabeweging, waardoor gassen naar boven kunnen stijgen, waardoor de druk in de poriën en scheuren van het gesteente toeneemt.
De volgende stap in het onderzoek is volgens Gondaleth het samenwerken met wetenschappers die gassen meten in actieve vulkanen. “Deze studie is niet bedoeld om paniek onder de bewoners te veroorzaken. Het is een wake-up call voor de autoriteiten in de Iraanse regio om middelen vrij te maken om de vulkaan te monitoren”, aldus Mohammadnia.
