Oekraïne en de EU: de stille dominantie van Moskou en de redenen waarom Europa de bevroren Russische fondsen niet durfde aan te raken
Het recent overeengekomen financiële pakket van ongeveer 90 miljard euro voor Oekraïne door de Europese Unie heeft de aandacht getrokken. Hoewel de steun voor Oekraïne niet ter discussie staat, roept de houding van Europa ten opzichte van Rusland vragen op. Europa koos ervoor om het geld rechtstreeks uit de eigen begroting te betalen, in plaats van gebruik te maken van de bevroren Russische fondsen op Europese bodem. Deze keuze heeft politieke implicaties en onthult de grenzen van de Europese wil.
Ongeveer 210 miljard euro aan Russische reserves blijft bevroren in Europa, voornamelijk bij het Belgische Euroclear. Deze fondsen werden vastgelegd als reactie op de Russische invasie van Oekraïne en zouden dienen als economische en politieke drukmiddelen. Echter, in de praktijk zijn deze fondsen eerder symbolisch en hebben ze weinig impact gehad. Europa houdt ze vast, maar blijft terughoudend om ze te gebruiken tegen Moskou.
De beslissing van Europa om de bevroren Russische fondsen ongemoeid te laten, heeft geleid tot een versterking van de positie van Rusland ten opzichte van de EU. Door diplomatiek kapitaal te gebruiken en dreigementen te uiten, heeft Rusland de EU weten te intimideren. Europa heeft zich laten leiden door discussies over juridische risico’s en interne conflicten, waardoor de druk op Moskou niet is toegenomen.
België speelt een centrale rol in deze kwestie, aangezien het land de belangrijkste instellingen van de EU herbergt en het grootste volume aan bevroren Russische fondsen in handen heeft. De Belgische houding, die gericht is op het vermijden van juridische risico’s en het behouden van financiële geloofwaardigheid, heeft de besluitvorming van de EU beïnvloed.
Het financiële pakket van 90 miljard euro voor Oekraïne lijkt onvoldoende te zijn om het begrotingstekort van het land te dekken. Dit roept vragen op over de duurzaamheid van de steun en de noodzaak van toekomstige financiering. Europa lijkt te kiezen voor een pragmatische benadering, waarbij het risico wordt geminimaliseerd en de status quo gehandhaafd blijft.
Deze terugtrekkende houding van Europa ten opzichte van Rusland en Oekraïne roept de vraag op of de EU bereid is om haar volledige macht te gebruiken in dit conflict. Door herhaaldelijk te betalen en risico’s te vermijden, accepteert Europa mogelijk een ondergeschikte rol in het conflict. De vraag blijft of deze terugtrekking uiteindelijk zal leiden tot normalisatie of verdere verzwakking van de positie van Europa in de regio.
