In een van de meest onvoorspelbare strategische zetten van de afgelopen jaren besloot OPEC+ de productie opnieuw te verhogen te midden van een daling van de prijzen, fragiele wereldwijde vraag en groeiende spanningen bij haar leden. Dus waarom gaat een kartel dat alle reden heeft om de prijzen hoog te houden, bewegen op bewegingen die naar hun dia leiden?
De acht landen, met de facto leider Saoedi-Arabië, namen deel aan vrijwillige bezuinigingen op 3 mei een nieuwe toename van 411.000 vaten per dag voor juni, waardoor de totale “ontgrendeling” van de productie voor het kwartaal van april-juni tot 960.000 vaten per dag werd verhoogd. Dit komt overeen met het tillen van 44% van de 2,2 miljoen vatbehandelingen opgelegd door het kartel tegen 2022.
Het argument waar ze naar verwijzen is het bestaan van “gezonde fundamentele maten” en “lage aandelen”. Maar de realiteit van de markt lijkt anders. Petroleumvoorraden in de OESO-landen liggen slechts 2,5% onder het gemiddelde van vijf jaar, volgens officiële gegevens van april. De vraag in Azië blijft traag: voor de eerste vier maanden van 2025 was de invoer dagelijks lager met 280.000 vaten vergeleken met 2024.
Tegelijkertijd zijn de prijzen ingestort. Brent daalde vandaag onder $60 per vat, het laagste niveau sinds december 2020, met bijna 20% daling in april. Barclays en ING hebben hun voorspellingen voor 2025 naar beneden bijgesteld naar respectievelijk $66 en $65, omdat ze over-levering zien.
De officiële verklaring voor “gezonde markt” is moeilijk te overtuigen. De achtergrond onthult een diepe verandering van tactiek van Saoedi-Arabië. Analisten hebben het over een combinatie van bestraffende stemming, geopolitieke uitwisselingen en realistische acceptatie die het tijdperk van $100 dollar is verstreken. Laten we eens kijken naar de 5 belangrijkste redenen.
1. Straf van ‘daders’: Saoedi-Arabië lijkt vastbesloten om discipline op te leggen aan OPEC+-‘handicaps’ – voornamelijk Irak, Kazachstan en de Verenigde Arabische Emiraten. Deze landen hebben herhaaldelijk de productiequota geschonden en ondermijnen de samenhang van het kartel. Door de productie door iedereen te verhogen, hoopt Riyadh dat de prijzendaling door overtreders zal duwen om te voldoen.
2. Geschenk aan Trump – en investeringen in de toekomst: President Trump, die net zijn tweede termijn is begonnen, eist dringend lagere energieprijzen. Saoedi-Arabië, dat in onderhandelingen is over militaire overeenkomsten, defensiegaranties en mogelijk een politiek kernenergieprogramma, maakt een duidelijk gebaar van goodwill.
3. Herstel van marktaandeel: Het verlagingsbeleid van de afgelopen jaren kan de prijzen hebben ondersteund, maar het had zijn kosten. De productie van de VS, Brazilië en anderen buiten OPEC is toegenomen, waardoor het marktaandeel van het kartel verliest. Riyad lijkt een agressievere strategie te kiezen: groei, prijsdaling, concurrentiedruk.
4. Voorbereiding op de “opening” van Iran en Venezuela: Als de VS de sancties tegen Iran en Venezuela ontspant – een screening onderzocht in het licht van nieuwe geopolitieke saldi – zal de olievoorziening sterk toenemen. Saoedi-Arabië kan proberen deze ontwikkelingen te schaden, waardoor de productie van tevoren wordt verhoogd om meer onderhandelingsmacht in een nieuw evenwicht te hebben.
5. Een nieuwe budgettaire filosofie: we zijn bestand tegen tekorten: Hoewel het budget van Saoedi-Arabië voor 2025 gebaseerd is op meer dan $100/vat om in evenwicht te zijn, ziet Riyad er comfortabel uit met tekorten. Het heeft meer dan $430 miljard aan reserves, terwijl de kredietwaardigheid (A+) het mogelijk maakt voor goedkope leningen. Mohammed bin Salman’s “Vision 2030”, die faraonische projecten zoals NEOM omvat, is nu niet alleen gebaseerd op olie, maar ook op het gebruik van markten. Saoedische functionarissen vertelden Reuters een paar dagen geleden dat het land ‘comfortabel is met de laagste olieprijzen.
Wat begon als een “gecontroleerde behandeling” voor discipline in het kartel is nu geëvolueerd tot een algemene breuk met het verleden. De nieuwe strategie van Riyad kan effectief blijken te zijn om de volgorde van OPEC+ te brengen – of misschien de tas van Aeolos te openen, waardoor een prijsoorlog uitlokt die zelfs zijn leiders zal raken. De komende maanden zullen beoordelen of OPEC+ de nieuwe realiteit kan beheren die hij zelf heeft gecreëerd. Voorlopig bevindt de oliemarkt zich in een fase van turbulentie – en Saoedi-Arabië lijkt vastbesloten de rol van tumulteur te spelen.
