De jonge heren van Syrië vieren de overwinning op Assad, maar achter de vlaggen en slogans is er een explosie klaar om te worden geactiveerd: duizenden buitenlandse jihadisten, zwaar bewapend, ideologisch onbegrijpelijk en vastbesloten om te blijven. Zoals de Wall Street Journal in uitgebreide rapporten beschrijft, hebben velen zich aangesloten bij lokale gemeenschappen, getrouwd, winkels geopend en zijn ze klaar om de nieuwe staat te verdedigen – zolang het loyaal blijft aan de islamitische autoriteiten.
De Verenigde Staten vereisen hun volledige uitsluiting. Mensen zijn bang. En de nieuwe regering van Ahmed al-Saraa probeert het evenwicht te behouden, terwijl het land wordt gebroken door schaduwen en intra-islamitische contrasten.
Veel Syriërs zijn bang en verdacht dat ze betrokken zijn bij recente etnische misdaden. Tot 10.000 jagers uit het Midden-Oosten, Europa en Centraal-Azië speelden een cruciale rol in het omverwerpen van Assad en ondersteunen momenteel de nieuw opgerichte regering. Maar hun strikte salafistische interpretatie van de soennitische islam is in tegenspraak met de inspanningen van jonge leiders om afstand te nemen van het islamitische verleden en een meer representatief bestuur te bevorderen.
Het geval van de 20-jarige Uzbeko Mohammed Zoufar legt het dilemma vast. Hij ging in oktober naar Turkije en van daaruit ging hij Syrië binnen om te vechten met de islamistische organisatie Katibat Al-Ghuraba, bestaande uit Centraal-Aziatische jagers. Binnen een paar weken stond hij voorop in de rebellenaanval onder leiding van Hayat Tahrir al-Sham (HTS), de Victorious Alliance. Zoals hij zegt, ontving hij bevelen van Syrische commandanten via Oezbeken die Arabisch spraken. Nu de revolutie is voltooid, staat hij te popelen om lid te worden van het nieuwe Syrische leger en bij te dragen aan de bouw van een land “gebaseerd op de regels van de islam”.
De VS hebben al druk uitgeoefend op garanties dat buitenlandse jagers geen rol zullen spelen in de nieuwe staatsstructuur. “Overgangsautoriteiten moeten ervoor zorgen dat buitenlandse terroristen niet deelnemen aan de Syrische regering of het leger,” zei Tim Lander-Up, een hoge ambtenaar van het ministerie van Buitenlandse Zaken. De overgangsregering heeft de kwestie officieel niet opgemerkt.
Na de val van Damascus in december werden buitenlandse jagers uit Jordanië, Egypte en Turkije benoemd tot hoge militaire functies, volgens de WSJ. De nieuwe president Ahmed al-Saraa, HTS-leider, heeft gezegd dat buitenlanders die de revolutie steunden, zullen worden beloond – zelfs door naturalisatie. Veel Syriërs zijn echter achterdochtig tegenover deze ‘veteranen’ die ervaring hebben ervaren met oorlogsgebieden, zware wapens, propaganda-mechanismen en internationale wervings- en financieringsnetwerken.
In maart veroorzaakten aanvallen op staatstroepen in gebieden van de Syrische kust vervangende slachtingen. Getuigenissen van bewoners worden gemeld door buitenlandse jagers en pro-overheidseenheden voor aanvallen op burgers in Alawite-dorpen – dezelfde religieuze gemeenschap als de Assad-familie. Een overheidscomité onderzoekt de gebeurtenissen, met meer dan 50 incidenten die worden onderzocht en tientallen ondervragingen. President Saraa keurde een verlenging van drie maanden goed van haar werk goed.
Ondanks kritiek geloven weinigen dat buitenlandse jihadisten volledig kunnen worden opgeruimd. Velen zijn geworteld in Syrië: ze zijn getrouwd, ze openden winkels, leerden de taal en leven als de lokale bevolking. Anderen kunnen worden gericht op nieuwe fronten, zoals in Afrika. Maar een aantal zou zich kunnen keren tegen het nieuwe regime als hij van mening is dat hij de islamitische idealen heeft verraden of probeerde ze te deporteren. “Het is onmogelijk voor iedereen om te worden gedeporteerd – er zijn enorme politieke moeilijkheden,” zegt Ziand Oannos, een 31-jarige tandarts en co-stichter van een democratische groep in Damascus. “Als sommige mensen het burgerschap krijgen, moet dit institutioneel worden gedaan, niet door besluiten.” Halind Karanful, 24, vocht met buitenlandse jagers en eerde hun overwinning. “Sommigen zijn hier al meer dan tien jaar – ze praten beter Arabisch dan wij,” zegt hij. Abu Mareya uit Libanon, die 2017 in Syrië doorbracht om het regime te bestrijden en Hezbollah, roept op tot erkenning voor zijn buitenlandse kameraden: “Sommigen hebben hun leven opgedragen, bezitten en kwamen met gevaar. Ze zijn onderdeel geworden van de Syrische samenleving.”
