De grootste Amerikaanse militaire inzet in het Caribisch gebied in dertig jaar gaat niet langer alleen over drugs. Achter de beelden van oorlogsschepen en Amerikaanse bommenwerpers die patrouilleren voor de kust van Venezuela schuilt een duidelijke boodschap: Nicolas Maduro en zijn binnenste cirkel moeten vertrekken – door middel van onderhandelingen, overgave of, indien nodig, met geweld, zo meldt de Financial Times.
De missie begon onder het mom van de strijd tegen drugssmokkel. Maar zoals figuren uit de Venezolaanse oppositie nu toegeven, is de prioriteit verschoven. “De strategie van Trump is niet om troepen naar de grond te sturen”, zegt een van hen tegen de FT. “Het is bedoeld om absolute militaire superioriteit te tonen en deze te gebruiken voor politiek effect. De boodschap is duidelijk: Maduro moet vertrekken – en weldra.”
Woordvoerster Anna Kelly herhaalde vanuit het Witte Huis dat Trump “bereid is elk geweldmiddel te gebruiken om de stroom drugs te stoppen en de verantwoordelijken voor het gerecht te brengen.” Maar de taal van de diplomatie verbergt niet langer bedoelingen: Maduro, zegt het ministerie van Buitenlandse Zaken, “is een vluchteling voor de Amerikaanse justitie.”
Venezuela heeft de grootste bewezen oliereserves ter wereld, evenals rijke voorraden goud, diamanten en coltan. Van een bondgenoot van de VS werd het onder Hugo Chávez omgevormd tot een strategische partner van Rusland, China en Iran. Maduro, een voormalige buschauffeur die in Cuba is opgeleid, erfde het regime na de dood van Chavez in 2013. Vandaag heeft Washington hem 50 miljoen dollar toegekend. Voor Donald Trump, die meer aandacht aan Latijns-Amerika heeft besteed dan welke president dan ook sinds Bill Clinton, is Venezuela een ‘open rekening’. In zijn eerste ambtstermijn slaagde hij er niet in deze af te sluiten met sancties en erkenning van de oppositie. Nu probeert hij het met geweld te doen.
Zakenvrouw Annesa Neumann, een voormalig gezant van de oppositie met banden met de Amerikaanse defensie-industrie, is bot: “Het plan is nu om Nicolas Maduro te arresteren. Ofwel ‘capture-kill’ of ‘capture-arrest’ – pak hem, met alle mogelijke middelen”, zegt hij. In Washington hebben de haviken – onder leiding van minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio en de stafchef van Trump, Susie Wiles – de overhand gekregen. Meer gematigde stemmen, zoals Richard Grenell, zijn buitenspel gezet. “De strategie van de president is om iedereen uit balans te houden”, zegt een voormalig functionaris. “Hij heeft geen definitief plan, hij reageert op kansen.”
De afgelopen weken hebben foto’s van Amerikaanse oorlogsschepen en speciale troepen de sociale media overspoeld in een ogenschijnlijk gecoördineerde campagne van psychologische oorlogsvoering. Drie B-52 bommenwerpers vlogen voor de kust van Venezuela met geactiveerde zenders, terwijl beelden van speciale operaties werden gepost op Black Hawk- en Little Bird-helikopters. Maduro reageert met militaire middelbare scholen. Maar achter de publieke uitdaging is de angst alomtegenwoordig: ambtenaren wisselen voortdurend van mobiele telefoon, verplaatsen zich ‘s nachts, vervangen bewakers en proberen afluisteren te voorkomen. “Niemand slaapt twee nachten op dezelfde plek”, zegt een hoge generaal. ‘En het wantrouwen heeft zijn hoogtepunt bereikt. Iedereen is bang om voor verrader te worden uitgemaakt.’
Analisten schatten dat het Venezolaanse leger de operationele paraatheid mist om een externe aanval het hoofd te bieden, hoewel Maduro ongeveer een miljoen paramilitairen heeft. Tegelijkertijd hoopt de oppositie. De conservatieve Maria Corina Machado, winnares van de Nobelprijs voor de Vrede dit jaar, wacht op haar kans, in de overtuiging dat Amerikaanse druk de weg zou kunnen vrijmaken voor een machtsoverdracht aan de oppositiekandidaat Edmundo Gonzalez. Analisten waarschuwen echter dat als het regime op gewelddadige wijze wordt onthoofd, het land het risico loopt in chaos terecht te komen – zoals in Libië of Irak. “Het risico is dat er iets ergers geboren wordt”, zegt een Amerikaanse zakenman. “En de VS staan niet bekend om hun discretie.”
De tijd dringt. De Amerikaanse vloot kan niet voor onbepaalde tijd stand-by blijven in het Caribisch gebied, en het risico op een ongeval neemt elke week toe – vooral midden in het orkaanseizoen. “Trump praat niet over verkiezingen of democratie”, zegt een voormalige Trump-functionaris. ‘Over macht en indrukwekkendheid gesproken. Hij wil een show. Hij wil explosies.’
