De onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en Iran zijn niet alleen gericht op de Straat van Hormuz en het nucleaire programma van Teheran, maar ook op geld. Volgens Amerikaanse bronnen en rapporten ligt er een voorstel op tafel om een investeringsfonds van 300 miljard dollar op te richten voor de wederopbouw en economische ontwikkeling van Iran, mits er een definitief akkoord komt en Teheran aan zijn verplichtingen voldoet.
Het bedrag van 300 miljard dollar is enorm en politiek uiterst gevoelig. President Donald Trump ontkende snel dat de VS direct geld aan Iran zouden betalen, maar hij liet wel doorschemeren dat er gesprekken waren over het vrijgeven van bevroren fondsen, het opheffen van sancties en het creëren van een groot fonds om het land weer op te bouwen. Dit fonds zou niet afkomstig zijn van overheidsgeld, maar zou kunnen worden opgezet voor bedrijven die geïnteresseerd zijn in investeringen in Iran.
Het cruciale detail is dat het fonds niet gezien moet worden als een directe financiering van de VS naar Teheran, maar eerder als een mogelijkheid voor bedrijven om te investeren in een land met 90 miljoen inwoners en enorme energiebronnen. De Amerikaanse vice-president Jay D. Vance beschreef het plan als iets waar Iran toegang toe zou kunnen hebben als het aan zijn verplichtingen zou voldoen, en het geld zou kunnen komen uit Golfstaten en niet uit de Verenigde Staten.
Het model dat de Amerikaanse regering voorstelt is ‘pay for performance’: financiële voordelen zullen alleen worden verstrekt als Teheran specifieke stappen onderneemt, zoals de heropening van de Straat van Hormuz, het voorkomen van verdere militaire escalatie en het voortzetten van nucleaire onderhandelingen. Dit initiatief zou de grootste economische opening naar Iran zijn sinds de Islamitische Revolutie van 1979, en zou theoretisch kunnen leiden tot investeringen in energie-infrastructuur, raffinaderijen, havens, spoorwegen, telecommunicatie en meer.
Echter, er zijn nog veel onduidelijkheden over de structuur, het management en de werkingsvoorwaarden van het fonds. Bovendien bestaan er binnen de Amerikaanse regering ernstige twijfels over de intenties van Iran en of het land daadwerkelijk van plan is om zijn nucleaire ambities op te geven. Het fonds van 300 miljard dollar zou dus alleen werkelijkheid kunnen worden als Teheran substantiële toezeggingen doet.
Al met al is het voorstel van het investeringsfonds een geopolitieke zet om economische re-integratie van Iran te bewerkstelligen en een veiligheidsmechanisme op te bouwen. Het is een belofte, een stimulans en een valstrik tegelijk, en zou de grootste economische kans voor Iran in decennia kunnen zijn. Het is echter aan Teheran om te bewijzen dat het de beloofde concessies kan waarmaken en het vertrouwen van de internationale gemeenschap kan verdienen.
