De volgende crash: Omdat het deze keer misschien niet anders is
In de herfst van 1929 verklaarde een van de leidende economen van die tijd, Irving Fisher, vol vertrouwen dat de aandelenkoersen ‘een permanent hoog niveau’ hadden bereikt. Een paar weken later vond de grootste beurscrash van de 20e eeuw plaats, gevolgd door de Grote Depressie. Martin Wolf van de Financial Times vreest dat beleggers, bijna een eeuw later, dezelfde fout herhalen.
Niet omdat hij voorspelt wanneer de correctie zal komen – wat, zo geeft hij toe, niemand kan weten – maar omdat hij ziet dat vrijwel alle ingrediënten die historisch gezien aan een grote omwenteling voorafgaan, samenkomen. Wolffs belangrijkste argument is dat de Amerikaanse markt niet alleen maar duur is. Het is een van de duurste ooit opgenomen.
Hij citeert de CAPE-index van Nobelprijswinnaar Robert Shiller, die de waarde van aandelen vergelijkt met de werkelijke bedrijfswinsten van het afgelopen decennium. Het historisch gemiddelde van de index sinds 1881 bedraagt 17,8 punten. In september 1929 was het aantal gestegen tot 32,6 eenheden. Op het hoogtepunt van de internetzeepbel in 1999 bedroeg deze 44,2. In juli 2026 staat het op 41,4 eenheden. Met andere woorden: de huidige waarderingen zijn zelfs hoger dan die van vóór de crash van 1929, en liggen net onder het record van de dotcom-zeepbel.
Kunstmatige intelligentie kan de wereld veranderen. Maar niet de economische wetten. Het belangrijkste tegenargument van de optimisten is bekend: AI is een technologische revolutie en rechtvaardigt daarom veel hogere waarderingen. Wolff verwerpt deze hypothese niet. Het erkent veeleer dat AI het potentieel heeft om de economie te transformeren. Maar hij herinnert ons eraan dat elke grote technologische revolutie – van de spoorwegen in de negentiende eeuw tot het internet in de jaren negentig – gepaard ging met overinvesteringen, hevige concurrentie, faillissementen en uiteindelijk een gewelddadige marktliquidatie. Innovatie garandeert niet dat degenen die erin investeren, zullen winnen.
De zorg is nog groter omdat de rally van vandaag op zeer weinig aandelen is gebaseerd. Volgens cijfers die hij aanhaalt, is ongeveer 40% van de marktkapitalisatie van de S&P 500 geconcentreerd in een kleine groep bedrijven die verbonden zijn met kunstmatige intelligentie, waaronder Nvidia, Microsoft, Alphabet, Meta, Amazon en SpaceX. Als de verwachtingen voor AI te hoog worden, zal de impact niet beperkt blijven tot één sector. Het zal zich over de hele markt verspreiden.
Wolff ziet het probleem niet alleen als waarderingen. Hij somt een aantal factoren op die kunnen fungeren als trigger voor een grote correctie: de onzekerheid over het Amerikaanse beleid onder Donald Trump, handelsconflicten, de oorlog met Iran, de heropkomst van China als gelijkwaardige geopolitieke rivaal van de VS, maar ook de historisch hoge niveaus van publieke en private schulden. Het voegt ook de versoepeling van het financiële toezicht toe, de groeiende afhankelijkheid van hedgefondsen, de snelle groei van stablecoins en de verzwakking van instituties zoals de rechtsstaat en het internationale handelssysteem.
Hij weet niet wanneer de zeepbel zal barsten. Maar hij gelooft dat dat wel zo is. Misschien wel het belangrijkste punt van het artikel is dat Woolf gemakkelijke profetie vermijdt. Hij beweert niet te weten wanneer de crash zal plaatsvinden of welke gebeurtenis deze zal veroorzaken. Maar hij stelt dat de markten systematisch risico’s negeren en een vrijwel perfecte toekomst buiten beschouwing laten, terwijl de waarderingen zich op historisch extreme niveaus bevinden. ‘Deze keer is het anders’, zeggen de optimisten altijd vóór elke grote zeepbel. Martin Wolf herinnert ons eraan dat de geschiedenis zich nooit op dezelfde manier herhaalt. Maar hij heeft de vervelende gewoonte om te “rijmen”.
