Leien hebben een belangrijke rol gespeeld in de geschiedenis van het onderwijs. Gemaakt van fijnkorrelig metamorf gesteente, werden leien gebruikt als herbruikbare schrijfoppervlakken voor het onderwijzen van schrijven, lezen en rekenen. In een tijd waarin papier en inkt duur en moeilijk toegankelijk waren, boden leien een economische oplossing voor massa-onderwijs. De overgang van individuele leitjes naar grote schoolborden markeerde een verschuiving van individueel naar collectief onderwijs.
De eerste verwijzingen naar het gebruik van stenen tabletten om te schrijven dateren al uit de 11e eeuw. Tijdens de late middeleeuwen en de renaissance raakten kleine leistenen platen wijdverspreid in Europa. Kooplieden, ambachtslieden en matrozen gebruikten dergelijke platen voor ruwe berekeningen en aantekeningen. De technologische exploitatie van leisteen had een diepgaande invloed op het onderwijs, met name door de introductie van het grote schoolbord.
Het gebruik van grote schoolborden voor gezamenlijk lesgeven werd systematisch geïntroduceerd door Schotse onderwijzer James Pillans aan het begin van de 19e eeuw. Dit leidde tot een radicale verandering in de structuur van het schoolonderwijs, waarbij leraren voor het eerst de hele klas tegelijkertijd konden toespreken. Het schoolbord maakte collectieve controle van de les, openbare correctie van fouten en betere organisatie van het onderwijs mogelijk.
Met de industrialisatie en de drastische verlaging van de kosten van papier aan het einde van de 19e eeuw werden leien geleidelijk vervangen door notitieboekjes. Deze overgang had pedagogische gevolgen, waarbij notitieboekjes systematisch vastleggen van kennis mogelijk maakten. De evolutie van leien naar schoolborden en later naar notitieboekjes weerspiegelt de ontwikkeling van het onderwijs van herhaling en memoriseren naar collectieve observatie, kennisorganisatie en kritisch denken.
De geschiedenis van leien in het onderwijs toont aan dat de evolutie van het onderwijs niet alleen afhankelijk was van pedagogische ideeën en methoden, maar ook van geologische materialen. Tegenwoordig lijkt een nieuwe cyclus te worden gesloten, waarbij digitale tablets de rol van notitieboekjes overnemen. De pedagogische uitdaging van onze tijd is vergelijkbaar met die van de 19e eeuw: hoe beïnvloedt een materieel instrument de manier waarop we denken en kennis vergaren?
