Astronomen hebben mogelijk een paar zwarte gaten ontdekt die enorme hoeveelheden energie uitzenden en in een spiraal terechtkomen in de richting van een gigantische botsing waarvan de gevolgen binnen de volgende eeuw in onze ruimteomgeving voelbaar zouden kunnen zijn. Met behulp van gegevens van radiotelescopen die in de loop van tientallen jaren zijn verzameld, bestudeerde het onderzoeksteam een extreem helder object, waarvan eerder werd gedacht dat het een blazar was, de heldere kern van een sterrenstelsel dat gewoonlijk wordt aangedreven door een zwart gat, op ongeveer 500 miljoen lichtjaar van ons zonnestelsel.
De waarnemingen onthulden een verborgen energiestraal die erop wijst dat het object eigenlijk twee zwarte gaten zijn die mogelijk over minder dan 100 jaar op het punt staan met elkaar te botsen. De studie werd gepubliceerd in het tijdschrift Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. Bluzars behoren tot de meest lichtgevende objecten in het universum. Ze behoren tot actieve galactische kernen en worden meestal aangedreven door superzware zwarte gaten die stralen van hoogenergetische straling naar de aarde uitstralen. Normaal gesproken komt een enkele straal uit een zwart gat.
In het geval van de blazar in het Markarian-stelsel 501 kwamen de gegevens echter niet overeen. Wetenschappers hadden verschillende oriëntaties van de jet waargenomen, wat twijfel deed rijzen over het bestaan van één enkel zwart gat. Om het fenomeen te onderzoeken analyseerden ze meer dan 83 datasets van de Very Long Baseline Array, een internationaal netwerk van tien radiotelescopen. Uit de resultaten bleek dat er naast een hoofdstraal ook nog een tweede rond het midden van de blazar draait. De onderzoekers schatten dat elke jet wordt aangedreven door een superzwaar zwart gat met een massa van 100 miljoen tot 1 miljard keer die van de zon.
In juni 2022 kwamen de twee zwarte gaten zo op één lijn dat de zwaartekracht van de eerstgenoemde het licht van de laatstgenoemde afbuigde, waardoor een bijna perfecte lichtcirkel ontstond die bekend staat als een Einstein-ring. Dit komt door het zwaartekrachtlenseffect waarbij de sterke zwaartekracht als een vergrootglas werkt en het licht versterkt. De twee zwarte gaten draaien ongeveer elke 121 dagen om elkaar heen. Ze liggen 250 tot 540 maal de afstand aarde-zon van elkaar. Deze afstand wordt voor astronomische gegevens als relatief klein beschouwd en neemt geleidelijk af totdat ze samensmelten.
Wanneer ze uiteindelijk botsen, wordt verwacht dat ze zwaartekrachtsgolven vrijgeven, verstoringen in de ruimtetijd veroorzaakt door de meest gewelddadige gebeurtenissen in het heelal. Wetenschappers schatten dat deze golven mogelijk sterker zijn dan wat tot nu toe is geregistreerd. Als dit gebeurt, zullen zwaartekrachtgolfdetectoren op aarde het signaal kunnen oppikken, wat nieuwe inzichten biedt in de aard van zwarte gaten. Simpel gezegd is het een ‘kosmische tango’ tussen twee reuzen die hun einde naderen, een botsing die veel over het heelal zou kunnen onthullen.
