Een van ‘s werelds bekendste beleggingsadviseurs, Robert Kiyosaki, en een ervaren bankier, Satyajit Das, hebben allebei hetzelfde waarschuwingssignaal afgegeven: de crisis is al begonnen. Kiyosaki, bekend van ‘Rich Dad, Poor Dad’, waarschuwt voor de ‘alleszeepbel’ die op het punt staat uiteen te spatten. Das betoogt dat de mondiale financiële crisis al in gang is gezet.
Hoewel Kiyosaki en Das vanuit verschillende perspectieven naar de situatie kijken, zijn ze het op drie punten eens: de waarderingen van activaklassen zijn buitensporig, de mondiale schulden zijn historisch hoog en de investeringswaanzin rond kunstmatige intelligentie dreigt de volgende grote zeepbel op de aandelenmarkt te worden.
Kiyosaki heeft al jaren gewaarschuwd dat het mondiale financiële systeem gebaseerd is op overmatige leningen en een munt die aan koopkracht verliest. Hij beschrijft de situatie als de ‘Everything Bubble’, waarbij bijna alle belangrijke activaklassen tegelijkertijd zijn geïnflateerd door goedkoop geld. Volgens hem zal de correctie die hierop volgt niet zomaar een correctie zijn, maar “de grootste crash in de geschiedenis”.
Das, aan de andere kant, ziet de voorwaarden voor de volgende financiële crisis al gecreëerd. Hij maakt zich zorgen over de hoge waarderingen en enorme leningen die deze ondersteunen. Vastgoedprijzen zijn tot 50% hoger dan gerechtvaardigd door inkomens, terwijl aandelenmarkten ruim boven historische gemiddelden blijven handelen.
Het gemeenschappelijke probleem dat beide analisten benadrukken, is de kwestie van de schulden. Kiyosaki wijst op de toenemende Amerikaanse staatsschuld en huishoudschulden, terwijl Das zich zorgen maakt over de kwetsbaarheid van het systeem door financiële rechten en schulden die zijn gecreëerd achter elke dollar aan reële investeringen.
Das ziet kunstmatige intelligentie als de nieuwe drijvende kracht achter marktoptimisme, met investeringen die nu zeventien keer groter zijn dan tijdens de dotcom-zeepbel en vier keer groter dan de hypotheekmarkt die aan de crisis van 2008 voorafging.
Hij beschrijft ook hoe een financiële crisis zich kan verspreiden door angst om de rally te missen (FOMO) plotseling om te slaan in de noodzaak om eruit te stappen (NOGO), wat kan leiden tot massale liquidaties, margestortingen en een diepere recessie in een systeem met veel schulden.
Hoewel niet iedereen het eens is met deze dramatische waarschuwingen, is het verontrustende bewijsmateriaal dat wordt aangehaald niet te negeren. Hoge schulden, uitdagende waarderingen en grote investeringen in AI vormen de realiteit van de huidige economie. De vraag blijft echter of deze factoren voldoende zullen zijn om de grootste financiële crisis in de moderne geschiedenis te veroorzaken, of dat de markten in staat zullen zijn de schok op te vangen zonder een nieuwe ‘crash’.
